«Դասական ուղղագրություն»

improve.am-ից

Երբ վերանայվում են անցյալի սխալները, երբ անհամեմատ լայն կապեր են ստեղծվում Սփյուռքի հետ, երբ ավելի է ընդլայնվում խոսքի ու մամուլի ազատությունը, Հայաստանում այսպես թե այնպես դարձյալ շրջանառության մեջ է մտնում նաև դասական ուղղագրությունը: ԵՎ մեր նպատակն է վերացնել դասական և նոր հայ ուղղագրությունների միջև գոյություն ունեցող անջրպետը։


Links[խմբագրել]

Փորձարկման էջ

www.arak29.am փոխարկիչի օգնությամբ ստացված տեստեր[խմբագրել]

Տեստ1 (hy.wikipedia.org 2990 բառ )

Տեստ2 (Ա - Ե (2722 բառ))

Տեստ3 (Զ - Կ (2324 բառ))

Տեստ4 (Հ - Ո (2452 բառ))

Տեստ5 (Չ - Ֆ (2540 բառ))


Ուղղագրութեան կանոններ[խմբագրել]

ւ - ի եւ վ - ի գրութիւնը[խմբագրել]

Բառասկզբում ւ երբեք չի գրւում: Բառամիջում եւ բառավերջում ա, ե, ի ձայնաւորներից յետոյ վ լսուելիս գրւում է ւ, ինչպէս՝


ավան-աւան

անձրև-անձրեւ

ավարտ-աւարտ

բարև-բարեւ

ավել-աւել

բևեռ-բեւեռ

ավետել-աւետել

ավետարան-աւետարան

Երևան-Երեւան

բավական-բաւական

Սևան-Սեւան

բավարար-բաւարար

գավաթ-գաւաթ

նաև-նաեւ

գրավել-գրաւել

կարևոր-կարեւոր

գավիթ-գաւիթ

հևալ-հեւալ

խավար-խաւար

ձև-ձեւ

սարկավագ-սարկաւագ

տերև-տերեւ

շոգենավ-շոգենաւ

արծիվ-արծիւ

անթիվ-անթիւ

իւ - յու ի գրութիւնը[խմբագրել]

ուղղագրութեան յու երեք տառի փոխարէն ըստ դասական ուղղագրութեան գրւում է իւ երկու տառը,


արյուն-արիւն

բարություն-բարութիւն

սյուն-սիւն

ալյուր-ալիւր

հնչյուն-հնչիւն

յուղ-իւղ

հյուր-հիւր

յուրաքանչյուր-իւրաքանչիւր

կայուն-կայուն

երեխայություն-երեխայութիւն

Ու - ն վ - ի արժեքով[խմբագրել]

Բառերի մէջ ա, ե, է, ի, ո ձայնաւորներից առաջ, բաղաձայնից եւ յ կիսաձայնից յետոյ վ լսուելիս դասական ուղղագրութեամբ ւ կամ վ չի գրւում, այլ նրանց արժէքով գրւում է ու


հարված-հարուած

հարություն-յարութիւն

ջարդվածք-ջարդուածք

շվար-շուար

կալվածք-կալուածք

թվաբանություն-թուաբանութիւն

պատվական-պատուական

նվեր-նուեր

հալվել-հալուել

Զվարթ-Զուարթ

հազվադեպ-հազուադէպ

լեզվաբան-լեզուաբան

ձվաձև-ձուաձեւ

Է տառի գրութիւնը[խմբագրել]

Դասական ուղղագրութեամբ բառավերջում է լսուելիս միշտ է է գրւում


ափսե-ափսէ

բազե-բազէ

մարգարե-մարգարէ

Վահե-Վահէ

մանրէ-մանրէ


Բառերի մէջ է լսւում եւ է գրւում է գլխաւորապէս այն դէպքերում, երբ այդ է - ն կարող է հնչիւնափոխուել ու դառնալ ի,


գեր-գէր

դեմք-դէմք

զենք-զէնք

վեպ-վէպ

հավետ-յաւէտ


կան բառեր էլ, որոնց մէջ գրւում է է, բայց այդ է - ն չի հնչիւնափոխւում,


աղվես-աղուէս

անշեջ-անշէջ

գմբեթ-գմբէթ

արժեք-արժէք

թեպետ-թէպէտ

լեգեոն-լեգէոն

կուզեկուզ-կուզէկուզ

պարտեզ-պարտէզ

կրկես-կրկէս

ամենայն-ամէնայն

ամենամեծ-ամէնամեծ

չինարեն-չինարէն

ոսկեղեն-ոսկեղէն

էջ-էջ

Արմեն-Արմէն

Աբել-Աբէլ

ոյ - ի գրութիւնը[խմբագրել]

ույ երեք տառով արտայայտուած հնչիւնը դասական ուղղագրութեամբ գրւում է ոյ երկու տառով


լույս-լոյս

բույս-բոյս

զույգ-զոյգ

կույս-կոյս

նույն-նոյն

մորաքույր-մօրաքոյր

եա - ի գրութիւնը[խմբագրել]

յա տառազոյգի փոխարէն դասական ուղագրութիւնն ունի եա տառազոյգը(սակայն ա - ից եւ ո - ից յետոյ աւելանում է - յեա)


Թումանյան-Թումանեան

երկարամյա-երկարամեայ

ալպյան-ալպեան

առավոտյան-առաւօտեան

Հայաստան-Հայաստան

հայացք-հայեացք

Գայանե-Գայեանէ

դայակ-դայեակ


հ թէ յ[խմբագրել]

Բառասկզբում յ գրվող բառերը ավելի քիչ են քան հ գրվողները, տարբերակելու հատուկ օրենքներ չկան։ Կարելի է հիշել, որ եթե գրական լեզուի բառասկզբի հ հնչիւնը բարբառներում (Վանի, Խոյի,Բայազէտի) հնչում է խ, գրական լեզւում գրւում է հ - ով, ինչպէս՝ հաց - խաց, հայ - խայ, հա - խա եւ այլն:


հագենալ-յագենալ

հաղթել-յաղթել

համառ-յամառ

հիշել-յիշել

հիշատակ-յիշատակ

հղի-յղի

հոբելյան-յոբելեան

հոգնակի-յոգնակի

հորինել-յօրինել

հույզ-յոյզ

հույժ-յոյժ

հանկարծ-յանկարծ

հաջորդ-յաջորդ

հունիս-յունիս

հետո-յետոյ

հարմար-յարմար

անհարմար-անյարմար

բարոյական-բարոյական

Բառավերջում յ[խմբագրել]

Դասական ուղղագրութեամբ բառավերջում ա - ից եւ ո - ից յետոյ դրւում է չարտասանուող յ


երեխա-երեխայ

արքա-արքայ

անխնա-անխնայ

երեկո-երեկոյ

մեծարգո-մեծարգոյ

սա-սա

դրա-դրա

աղա-աղա

հայ-հայ

բայ-բայ

Նոյ-Նոյ

խոյ-խոյ

քո-քո

ներքո-ներքոյ

կա-կայ

չկա-չկայ


Բառամիջում օ[խմբագրել]

բառամիջի օ - ն պէտք է ուղղակի յիշել


ակոս-ակօս

աղոթք-աղօթք

ամոթ-ամօթ

կրոն-կրօն

կոշիկ-կօշիկ

արտոնյալ-արտօնեալ

անոթի-անօթի

գոտի-գօտի

դրոշ-դրօշ

զորեղ-զօրեղ

օրոր-օրօր

երգեհոն-երգեհոն


Այլ տեստեր՝ ընկերների կողմից[խմբագրել]

սերնդի-սերնդի

սերունդ-սերունդ

հերթական-հերթական

ղեկավար-ղեկավար

շատերի-շատերի

պատեր-պատեր

կնվիրվեն-կնուիրուեն

ավանդական-աւանդական

օրացույց-օրացոյց

պետություն-պետութիւն